Postanowienia w sprawach dotyczących ustalenia, ograniczenia albo zakazania kontaktów z dzieckiem mogą być wydane jedynie po przeprowadzeniu rozprawy w tym przedmiocie. Odnosi się to także do sytuacji zmian rozstrzygnięć w tym przedmiocie wydanych, a to w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa czy ustalające pochodzenie dziecka.
Postanowienia powyższe stają się skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu.
Dzisiaj przedstawię kwestię ustalania kontaktów, a także co w przypadku ich nierealizowania lub ich utrudniania.
Zasady dotyczące przebiegu, dni, w których kontakty z dzieckiem mają być realizowane mogą być uregulowane w różnoraki sposób. Wszystko zależy od porozumienia między rodzicami i wypracowania pewnych zasad. W przypadku, gdy rodzice nie dojdą do porozumienia zadecyduje o tym sąd, który w tej sytuacji może wziąć pod uwagę opinię wydaną przez OZSS (Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów) na potrzeby danego postępowania.
W postanowieniu dotyczącym kontaktów z dzieckiem wskazuje się dni tygodnia, w jakie drugi rodzic będzie zabierał dziecko, a także określa się ich czas godzinowo. Kontakty mogą być także ustalone weekendowo. Można uregulować także kwestię Świąt, czy to Bożego Narodzenia, czy Wielkanocnych, wakacji czy ferii zimowych. Zawsze podkreślam, iż ważne, aby w tych sytuacjach mieć przede wszystkim na uwadze dobro dziecka, a także jego wolę, jeżeli takową jest w stanie wyrazić z uwagi na swój wiek.
Jednakże czasem może dojść do sytuacji, gdy kontakty z dzieckiem przez jednego rodzica będą utrudniane drugiemu lub też sytuacje, gdy kontakty będą realizowane w sposób nieprawidłowy. W powyższych sytuacjach sąd opiekuńczy w celu prawidłowego wykonywania kontaktów może:
- zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem bądź osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka, w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu,
- zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych z wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę zobowiązaną obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach,
- odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.
A co w przypadku utrudniania kontaktów, co jest niestety powszechne.
Zajrzymy do art. 582¹ k.p.c., w szczególności do § 3, który stanowi, iż w razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej.
I tak, gdy osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.
I sytuacja odwrotna, gdy osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.
Co warte zaznaczenia, osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, dalej nie wypełnia swego obowiązku, to wtedy sąd opiekuńczy nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń.
Prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę należnej sumy pieniężnej, jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.
I co warte podkreślenia, do kontaktów z dzieckiem nie jest jedynie uprawniony rodzic, ale także dziadkowie, którzy mogą ze swojego prawa skorzystać, składając odpowiedni wniosek w sądzie.