1 stycznia 2025 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. zmieniająca ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243 z późn. zm.) wprowadzająca rentę wdowią.
Wskazana zmiana stanowi odpowiedź na postulaty społeczne o lepsze zabezpieczenie ekonomiczne dla osób w wieku emerytalnym, które utraciły małżonka. Dotychczas osoby uprawnione musiały dokonywać wyboru między dwoma świadczeniami-świadczenia przysługującego wdowcowi lub wdowie z własnego ubezpieczenia emerytalno-rentowego i drugiego świadczenia (a raczej jego części) po zmarłym małżonku, co niejednokrotnie prowadziło do istotnego pogorszenia ich sytuacji materialnej po śmierci współmałżonka. Wprowadzenie renty wdowiej zmienia tę sytuację, umożliwiając pobieranie obu świadczeń w zbiegu, choć w określonych proporcjach.
Świadczenie to ma na celu wsparcie osób, które po śmierci małżonka zmagają się z obniżonym standardem życia. Renta wdowia pozwala zachować większą część dochodów rodziny, eliminując konieczność rezygnacji z jednego ze świadczeń.
Wprowadzenie tego świadczenia wypełnia dotychczasową lukę w systemie, zapewniając większe bezpieczeństwo finansowe wdowom i wdowcom.
Jakie są przesłanki do przyznania renty wdowiej?
Świadczenie to jest skierowane do osób, które spełniają jasno określone kryteria formalne, są one następujące:
- Osiągnięcie wieku emerytalnego, który w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Warunek ten jest niezbędny, aby osoba mogła skorzystać z połączenia świadczeń.
- Drugim wymogiem jest pozostawanie w związku małżeńskim do dnia śmierci współmałżonka. Oznacza to, że renta wdowia nie przysługuje osobom rozwiedzionym, pozostającym w separacji czy żyjącym w nieformalnych związkach.
- Kolejnym istotnym kryterium jest czas nabycia prawa do renty rodzinnej. Musi to nastąpić nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W praktyce oznacza to, że renta wdowia obejmie kobiety, które nabyły prawo do renty rodzinnej po ukończeniu 55. roku życia, oraz mężczyzn, którzy uzyskali to prawo po ukończeniu 60. roku życia.
Wysokość świadczenia
Osoba uprawniona może zdecydować, czy chce otrzymywać pełną emeryturę powiększoną o określony procent renty rodzinnej po zmarłym małżonku, czy też na odwrót – pełną rentę rodzinną wraz z częścią własnego świadczenia emerytalnego.
Procentowy udział świadczenia pobieranego w niepełnym zakresie, od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 roku wyniesie 15%, natomiast od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 25%. Co istotne, w przypadku zawarcia nowego związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną, wypłata świadczenia zostanie zakończona w dniu poprzedzającym datę zawarcia tego związku.
Kiedy i jakie wnioski należy złożyć?
Możliwość ubiegania się o rentę wdowią rozpoczęła się 1 stycznia 2025 roku.
W celu otrzymania świadczenia należy w pierwszej kolejności wypełnić wniosek ERWD dotyczący zbiegu świadczeń z rentą rodzinną, ażeby ZUS dokonał przeliczenia wysokości należnego świadczenia.
W kolejny etapie należy złożyć wniosek ERR- wniosek o rentę rodzinną.
Wskazane druki są dostępne na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wnioski można złożyć online lub w formie tradycyjnej listem poleconym, ewentualnie można się udać do najbliższej placówki ZUS celem złożenia wniosku osobiście.